Pasifik Okyanusu'nun ekvatoral kesimindeki yüzey sularının normalden fazla ısınmasıyla ortaya çıkan El Nino, dünya genelinde sıcaklık ve yağış düzenlerini etkileyerek aşırı hava olaylarına yol açıyor.
Son aylarda etkisi giderek güçlenen El Nino, ABD, Endonezya ve Hindistan başta olmak üzere birçok ülkede kuraklık, sel, kasırga ve aşırı sıcaklar olarak kendini gösteriyor.
Uluslararası kuruluşların uyarıları
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) “Küresel Mevsimsel İklim Güncellemesi” raporunda, El Nino'nun etkilerinin Şubat 2027'ye kadar sürme olasılığının yüzde 100'e yakın olduğu belirtildi.
Raporda, El Nino'nun aralık ayında zirveye ulaşmadan önce daha da güçleneceği kaydedildi. Bu durumun dünya genelinde sıcaklıkları artırabileceği, yağış düzenlerini değiştirerek kuraklık ve sel riskini yükseltebileceği ifade edildi.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA) ise 2026 sonbaharı ve 2027 kışında çok güçlü bir El Nino yaşanma olasılığının yüzde 90'ı aştığını bildirdi.
Deniz ekosistemleri ve balıkçılık üzerindeki baskı
Merkezi ABD'de bulunan Dünya Kaynakları Enstitüsü'nün (WRI) verilerine göre El Nino'nun yol açtığı sıcaklık artışı, deniz ekosistemleri ve balıkçılık faaliyetleri üzerinde baskı oluşturuyor.
Okyanus sularının ısınması, derinden yüzeye taşınan ve besin açısından zengin su miktarını azaltıyor. Bu durum balık popülasyonlarının azalmasına ya da yer değiştirmesine neden oluyor. Peru'da hamsi ve ton balığı gibi ticari öneme sahip türlerin etkilenmesi, balıkçılıkla geçinen toplulukların gelirini tehlikeye atıyor.
Artan su sıcaklıkları deniz çayırları ve yosun ormanlarına zarar verirken, mercan resiflerinde kitlesel ağarmaya yol açarak deniz ekosistemlerini olumsuz etkiliyor.
Kuraklık ve sel riski
WRI'ye göre El Nino'nun yağış düzenlerini etkilemesi nedeniyle dünyanın bazı bölgelerinde kuraklık, bazılarında ise aşırı yağış ve sel riskinin artması bekleniyor.
Karayipler, Orta Amerika, Hindistan, Afrika'nın bazı kesimleri, Endonezya ve Avustralya'da kuraklığın su kaynakları ve tarım üzerinde baskı oluşturabileceği öngörülüyor.
ABD'nin güneyi, Peru, Ekvador, Afrika'nın doğusu ile Orta Doğu ve Orta Asya'nın bazı bölgelerinde ise aşırı yağışların sel ve taşkınlara yol açabileceği tahmin ediliyor.
Endonezya'da orman yangınları
Yerel basındaki haberlerde, Endonezya'da ocak ayından bu yana devam eden orman yangınlarında yaklaşık 896 bin hektarlık alanın zarar gördüğü belirtildi.
Yangınlar nedeniyle bazı okullarda eğitime ara verilirken, özellikle Sumatra ve Kalimantan bölgelerinde milyonlarca kişi yoğun dumana maruz kaldı. Ülke genelinde yaklaşık 175 bin kişide solunum yolu rahatsızlıkları görüldü.
Uzmanlar, son yılların en büyük yangınlarını yaşayan ülkede, sıcaklıkları artırarak kuraklığı derinleştiren El Nino'nun yangınların yayılmasında önemli rol oynadığını belirtti.
Yangınlar yalnızca bitki örtüsünü yok etmekle kalmıyor, yaban hayatının beslenme ve barınma alanlarını da daraltıyor. Biyolojik çeşitlilik açısından zengin olan Endonezya'da Sumatra kaplanı, Cava gergedanı ve Borneo orangutanı gibi nesli tehlike altındaki türler, giderek küçülen alanlarda yaşamaya zorlanıyor.
Kasırga ve tayfun artışı
El Nino'nun etkisiyle Pasifik Okyanusu'nun doğusunda kasırgalarda artış yaşandı. Uzmanlar, El Nino'nun okyanus sularını ısıtması ve atmosferin üst katmanlarındaki rüzgarları zayıflatmasının kasırgaların güçlenmesine uygun koşullar oluşturduğunu belirtti.
Doğu Pasifik'te bu yıl 22 tropikal fırtına ve 12 kasırga kaydedildi. Uzmanlar, bu rakamların kasırga sezonunun sona ermesine iki ay kala yıllık ortalamaların üzerine çıktığına dikkat çekti.
Pasifik Okyanusu'nun batısında etkili olan Maysak ve Dujuan tayfunları, Çin'in doğusu ile Japonya'da geniş çaplı sel ve heyelanlara yol açtı. Japonya Meteoroloji Ajansı'nın verilerine göre Batı Pasifik'te bu sezon 10 tropikal siklon oluştu. Bu sayı 1966'dan bu yana kaydedilen en yüksek seviye oldu.
Uzmanlar, yılın geri kalanında yeni tayfunların oluşabileceğini ve Çin ile Japonya'da daha fazla olumsuz etkiye yol açabileceğini belirtiyor.
Hindistan'da muson yağışları
El Nino'nun etkisiyle sıcak ve kurak hava koşullarının görüldüğü Hindistan'da, tarımsal üretim açısından büyük önem taşıyan muson yağışları mevsim normallerinin altında seyretti.
Hindistan Meteoroloji Dairesi'nin verilerine göre yağış miktarı, ülkenin doğu ve kuzeydoğu bölgelerinde ortalamanın yüzde 26, güney eyaletlerinde ise yüzde 24 altında kaldı.
Uzmanlar, El Nino'nun muson yağışlarında azalma ve düzensizliklere yol açarak tarımsal üretimi olumsuz etkilediğini belirtiyor.
